دوشنبه , آذر ۲۷ ۱۳۹۶
سرخط خبرها
خانه / كودكان و والدين / تربيت و آموزش / طریقه دادن پاداش به بچه ها
طریقه دادن پاداش به بچه ها

طریقه دادن پاداش به بچه ها

طریقه‌ی دادن پاداش به بچه‌ها

بحثی خواندنی در مورد تشویق مفید- تشویق مضر

تشویق کردن مانند مصرف آنتی بیوتیک است، همان‌طور که این داروها را باید با توجه به قواعدی مثل

مقدار مصرف و در نظر گرفتن احتیاط‌های لازم استفاده کرد، هنگام تشویق کردن نیز باید تابع قواعد و

مقرراتی بود.

دکتر زهرا معتمدی روان‌شناس درباره‌ی تشویق کودکان دیدگاه جامعی دارد، او می‌گوید: با آن‌که پاداش

بر تنبیه برتری دارد ولی اگر فراتر از حد معمولش باشد، به جای آن‌که آموزنده باشد، زیان‌آور خواهد

بود. با هم این دیدگاه را پی می‌گیریم:

تشویق و ترغیب در فرد، تأمین روانی به وجود می‌آورد. برآورده نشدن این نیاز در صورت تداوم

باعث ایجاد احساس عدم لیاقت در فرد می‌شود و گاهی حالت روحی اورا متزلزل می‌کند و او را بیمار

می‌سازد. بنابراین برای ایجاد تعادل روحی کودک و نوجوان، تشویق در حد معینی لازم است.

با آن‌که پاداش از جهات بسیاری بر تنبیه و مجازات برتری دارد، ولی چنان‌چه از حد معمولش فراتر

رود،به جای آنکه آموزنده باشد، زیان‌آور خواهد بود. بنابراین برای تشویق و پاداش دادن نیز مانند تنبیه

باید مقررات و قوانینی را رعایت کرد. قبل از هر چیز باید بدانیم که هدف‌مان از تشویق و پاداش چیست؟

*هدف از تشویق

تشویق باید طوری باشد که در فرد ایجاد انرژی بیشتر کند و محرک او برای کار و کوشش بیشتر و

رفتار بهتر باشد. همچنین در او میل به ادامه‌ی کار خوب را به وجود آورد و باعث تداوم و پایداری

این میل شود. این نیاز در کودکان و نوجوانان معمولاً از طریق دریافت پاداش برآورده می‌گردد که

ممکن است کمی باشد: مثل دادن جایزه و پول نقد و غیره. یا کیفی باشد: مثل آفرین گفتن، تمجید کردن

و نظایر آن. هنگام این نوع تشویق‌های بیرونی یعنی عکس العمل یا واکنشی که اطرافیان کودک درمقابل

رفتار و عمل خوب او از خود نشان می‌دهند، فرد مشوق باید نکاتی را رعایت کند تا تشویق مؤثر و

مفید افتد.

*توصیه‌های عملی برای تشویق کلامی تشویق کردن مانند مصرف آنتی بیوتیک است.

تشویق کردن مانند مصرف آنتی بیوتیک است. همان‌طور که این داروها را باید با توجه به قواعدی مثل

مقدار مصرف و در نظر گرفتن احتیاط‌های لازم استفاده کرد، هنگام تشویق کردن نیز باید تابع قواعد و

مقرراتی بود.

مهم‌ترین و حساس‌ترین قانونی که در مورد تشویق کلامی کودکان باید رعایت کرد این است که تشویق

فقط باید در مورد کوشش و پیشرفت کودک به عمل آید و به شخصیت و منش او ربطی نداشته باشد.

کلمات و جملات تشویق‌آمیز باید مانند آیینه، تصویر حقیقی اعمال کودک را نشان بدهد، نه این‌که

صورت اغراق‌آمیز و مبهمی را از شخصیت او ترسیم کند: مثلاً وقتی کودک در کارخانه یا بیرون به

شما کمک می‌کند، طبیعی‌ترین را ه تشویق او این است که از چگونگی فعالیتش و تأثیر این فعالیت در

زندگی‌تان صحبت کنید. بدیهی است در این‌گونه موارد ستایش شخصیت او کار بی ربط و نامعقولی

است، زیرا فقط تحسین کارش او را شاد می‌کند.

*تشویق مفید: متشکرم از این‌که در شستن ظرف‌ها و خشک کردن آن‌ها به من کمک کردی. امشب

می‌توانم زودتر بخوابم یا بیشتر می‌توانم به برادر یا خواهر کوچکت برسم ویا می‌توانم کمی به کار

خیاطی‌ام برسم و…

درتشویق باید کلمات به گونه‌ای ترکیب شود که کودک خود به خود وبدون دردسر در مورد شخصیت

خود نتیجه‌گیری عینی و ملموس کند و متوجه حساسیت ما نسبت به کوشش، کار و پیشرفتش نشود.

*نتیجه‌گیری طفل: کار مؤثری انجام داده‌ام، خوشحالم از این‌که از کارم قدردانی می‌شود.

*تشویق مضر:اگر به کودک بگوییم که تو فرشته‌ای! قطعاً او مفهوم واقعی این تشویق را نخواهد فهمید

و تنها شاهد رضایت خاطر شماست.

*تشویق مفید: انشایت در قلبم تأثیر کرد.

*نتیجه‌گیری کودک: خوشحالم از این‌که خوب می‌توانم انشا بنویسم .

*تشویق مضر: تو یک پا نویسنده‌ای !

*تشویق مفید: قفسه‌ای که تعمیر کرده‌ای ، کاملاً نو شده است.

*نتیجه‌گیری کودک: از من هم کار خوب برمی‌آید.

*تشویق مضر: عجب نجار خوبی هستی!

دردوران مدرسه دادن پول به کودک در ازای نمره‌ی ۲۰ رفته رفته این عادت را در او به وجود

می‌آورد که برای انجام هر کاری خواستار پاداشی مادی باشد و اگر عملی بدون پاداش مادی بر عهده‌ی

او گذاشته شود از انجام آن خودداری می‌کند.

کودک را نباید به تشویق و پاداش عادت دهیم، چون بعدها کودک در مقابل هر خدمت یا کوششی انتظار

تشویق و تقدیر دارد و بدون آن از هرگونه کار و کوششی باز می‌ماند و یا زود دلسرد می‌شود.

*تشویق مفید: نمره‌ی خوبی که گرفته‌ای، باعث شادکامی من و پدرت شد.

*نتیجه‌گیری کودک: من می‌توانم افراد دیگر را خوشحال کنم.

*تشویق مضر: تو ریاضی دانی! یا تو انیشتین می‌شوی!

بنابراین کلمات بایستی طوری ترکیب شود که کودک خود به خود وبدون دردسر درمورد شخصیت خود

نتیجه گیری عینی و ملموس کند و متوجه حساسیت ما نسبت به کوشش و کار و پیشرفتش شود.

بیانات سازنده و ساده‌ی شما همراه با نتیجه گیری مثبت کودک پایه‌های سلامت روانی و عاطفی او را

بنا می‌کند و در او حس خوش بینی نسبت به خود و دنیای اطراف را به وجود می‌آورد.

توصیه‌های عملی برای پاداش مادی مثل: جایزه و پول

اغلب پدرها و مادرها دائماً به کودکانشان می‌گویند اگر چنین و چنان کنی، چنین و چنان پاداشی خواهی

گرفت یا نخواهی گرفت: اگر شاگرد اول بشوی، برایت دوچرخه می‌خرم.

اگر پسر خوبی باشی، تو را به سینما خواهم برد.

کلمه‌ی “اگر” ممکن است اتفاقاً کودک را به سوی هدفی آنی و فوری جلب کند، اما ندرتاً می‌تواند برای

او انگیزه‌ی کوشش‌های مداوم باشد. این کلمه برا ی طفل گویای حقیقتی است و آن این‌که من شک

دارم تو بتوانی خودت را تغییر بدهی یا بهتر شوی.

اگر شاگرد اول شوی، یعنی، من نمی‌دانم قادر خواهی بود یا نه.

اگر پسر خوبی باشی، یعنی مطمئن نیستم که پسر خوبی باشی.

غالباً کودک در مورد پاداش‌هایی که به صورت رشوه به وی داده می‌شود، یک نوع حالت مقاومت

روانی پیدا می‌کند. چنین روشی کودک را به صورت یک معامله‌گر زیرک در می‌آورد و از آن پس

همواره در برابر انجام دادن وظایف پیش پا افتاده و عادی تقاضای پاداش و تشویق و به عبارت دیگر

رشوه می‌کند.

برخی والدین کار را به آن‌جا می رسانند که کودک به محض دیدن آنها بدون سلام و خوشامدگویی

می‌گوید : “برای من چه چیزی خریدی؟”

به خصوص در دوران مدرسه، دادن پول به کودک در ازای گرفتن نمره‌ی بیست رفته رفته این عادت

را در او به وجود می‌آورد که برای انجام هر کاری خواستار پاداش مادی باشد و اگر عملی بدون پاداش

مادی بر عهده‌ی او گذاشته شود، از انجام آن خودداری کند.

پاداش‌های مادی مثل جایزه و غیره، اگر خیلی به ندرت و غیر منتظره به کودک ارایه شود، نمایانگر

قدردانی شما از کار و رفتار خوب اوست و می‌تواند برایش شادی‌آفرین و سودمند باشد. البته جایزه باید

بدون توجه به ارزش مادی آن شی در نظر گرفته شود.

توجه داشته باشید که باید خیلی با احتیاط و به ندرت از جایزه در حکم تشویق استفاده کرد، زیرا در

صورت تکرار تأثیر خود را از دست می‌دهد. کودکی که به این روش پرورش یابد و به آن عادت کند،

روح رشوه خواری در او برانگیخته خواهد شد.

به طور کلی هنگام تشویق، چه مادی چه بیانی، باید نکات زیر را در نظر گرفت.

-میزان تشویق و تقدیر نباید بیش از ارزش کار کودک باشد.

-کودک را نباید به تشویق پاداش عادت دهیم، چون بعدها کودک در مقابل هر خدمت یا کوششی انتظار

تشویق و تقدیر دارد و بدون آن از هرگونه کار و کوششی باز می‌ماند. و یا زود دلسرد می‌شود.

به خصوص که کودک رفته رفته در محیط‌های بزرگ‌تری مثل مدرسه و اجتماع قرار می‌گیرد که کمتر

در مقابل خدمت شایسته، تشویق شایسته‌ای از او به عمل می‌آید.

پس تا آن‌جا که امکان دارد، از به وجود آوردن چنین عادتی در کودک پرهیز کنید، زیرا در آن صورت

در سنین جوانی نیروی طبیعیش بر اثر عدم تشویق به تدریج فرو می‌نشیند.

-درست است که کودک به تشویق نیاز دارد و در محیط تشویق و تمجید از نظر فکری و شعور اجتماعی

رشد بهتری می‌کند، ولی باید سعی کنیم که کودک را رفته رفته متوجه پاداش درونی سازیم وبه آن

عادت دهیم.

منبع: مجله‌ی مردم و زندگی

انتشار توسط 8 تم

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*