دوشنبه , مهر ۳ ۱۳۹۶
سرخط خبرها
خانه / کار و کسب / گوناگون / تولید آنغوزه، باریجه و جاشیر در مرتع
تولید آنغوزه، باریجه و جاشیر در مرتع

تولید آنغوزه، باریجه و جاشیر در مرتع

تولید آنغوزه، باریجه و جاشیر در مرتع

مصاحبه با یک تولید کننده گیاهان دارویی مرتعی در استان فارس

 

خودتان را معرفی کنید و در مورد سوابق کشت و کارتان توضیحاتی ارائه کنید؟

بنده قادر صدر اردکانی هستم. مجری طرح احیای گیاهان دارویی مرتعی در شهرستان سپیدان استان فارس که از سال ۱۳۶۷ اقدام به احیای مراتع و کشت گیاهان دارویی آنغوزه، باریجه و جاشیر خوراکی کردم.

چطور شد کشت این گیاهان دارویی مرتعی را انتخاب کردید؟ آیا هنگام انتخاب آن برای کشت، با بازار فروش و سود دهی آن آشنایی داشتید؟

مرحوم مهندس رحمان صدیق رئیس وقت اداره بهره‌برداری استان فارس پیشنهاد کشت این گیاهان را به من دادند و ایشان مرا از بازار و سوددهی این گیاه مطلع کردند.

بذرهای آنغوزه و باریجه را از کجا تهیه کردید؟ قیمت بذرها چقدر بود؟

مرحوم مهندس صدیق بذرها را بطور رایگان جهت احیای مرتع و کشت این گیاهان به بنده دادند.

در مورد نحوه کشت‌تان به این موارد پاسخ بدهید:

از چه کسی برای کاشت این گیاه راهنمایی گرفتید؟

از مرحوم مهندس صدیق روش کاشت را یاد گرفتم. ایشان تا ۴ سال هم برای بوته‌ها نگهبان تعیین کرده بودند. کشت‌مان بسیار خوب جواب داد. وقتی ایشان فوت کرد، منابع طبیعی شهرستان سپیدان دیگر با ما همکاری نکرد و عشایر ۲۵۰ هکتار باریجه را از بین بردند، در حالیکه ۴ سالی که مرحوم صدیق زنده بود، حتی یک رأس گوسفند هم نمی‌توانست از کنار این مرتع بگذرد.

زمان کاشت؟

از شهریور تا آبان زمان مناسبی برای کشت این گیاهان در منطقه ماست.

نحوه آماده سازی زمین ؟

زمین اینجا مرتع است و آماده سازی نیاز ندارد یا حداقل ما کاری انجام ندادیم.

چه میزان بذر برای هر هکتار مرتع استفاده کردید؟

۷۰ کیلوگرم بذر باریجه یا آنغوزه برای هر هکتار مرتع جهت کشت به شیوه‌ی کپه کاری کافی است.

بذرها را در چه عمقی و با چه فاصله‌ای از یکدیگر کاشتید؟

کشت ما به صورت کپه کاری است. ابتدا گودال کوچکی حفر می‌کنیم تا به خاک نرم برسیم. سپس ۲ تا ۳ عدد بذر داخل گودال می‌ریزیم و با ۳ سانتی متر خاک روی بذرها را می‌پوشانیم ( اگر بیشتر از این میزان خاک ریخته شود، بذور سبز نخواهند شد). فاصله کشت هم در حدود ۵۰ سانتی‌متر است.

چه زمانی بذور سبز می‌شوند؟

اواسط فروردین بذرها سبز می‌شوند. البته اگر هوا سرد باشد، اردیبهشت ماه باید منتظر سبز شدن بذرها باشیم.

کشت‌تان به صورت دیم است یا اینکه در زمان هایی آبیاری نیز انجام می‌دهید؟

کشت ما به صورت دیم است و آبیاری نمی‌کنیم.

در سال‌های مختلف چه کارهایی برای حفظ بوته‌ها و افزایش رشد آن‌ها انجام داده‌اید (وجین علف هرز، تکنیک‌های آبخیزداری مثل گود کردن پای بوته‌ها برای جمع شدن باران، کود دهی و…) ؟

وجین علف هرز انجام نمی‌دهیم. چند سال کود می‌دادیم ولی الان ۳ سال هست که به خاطر بالا رفتن قیمت کود، نمی‌توانیم کودپاشی انجام بدهیم. قبلاً هر سالی که بارندگی خوب بود، در فصل بهار کود اوره به زمین می‌دادیم و فصل پاییز در هنگام کاشت بذرهای جدید، هکتاری ۱۰۰ کیلوگرم کود فسفات استفاده می‌کردیم.

آیا آفت‌ها و بیماری‌هایی در مورد این گیاه مشاهده کرده‌اید؟

هیچگونه آفت و بیماری در کشت آنغوزه و باریجه مشاهده نکرده‌ام و فکر می‌کنم به خاطر بوی بد و تند این گیاهان باشد.

برداشت را چگونه انجام می‌دهید؟

در خرداد ماه که برگ‌ها خزان کرد و زرد شد، برگ‌ها و ساقه‌ها را که دیگر شکننده نیست، می‌پیچانیم و یک سنگ روی بوته‌ها می‌گذاریم (برگ‌ها و ساقه‌ها را از بوته‌ها جدا نمی‌کنیم). یک هفته بعد از پیچاندن، شیرابه‌ی داخل برگ‌ها به ریشه برمی‌گردد و در این زمان، ساقه از طوقه جدا می‌شود و برجستگی کلاهک شکلی بر روی طوقه ظاهر می‌گردد. خاک دور کلاهک را خالی می‌نماییم و مقداری خاک نرم روی آن می‌ریزیم و مجدداً برگ‌های خشک شده را روی کلاهک می‌گذاریم تا سایه‌بانی برای کلاهک بشوند و نور آفتاب آن را از بین نبرد. ۷ تا ۱۰ روز بعد، خاک روی کلاهک را کنار می‌زنیم و شروع به تیغ زدن می‌نماییم. ضخامت برش باید به اندازه ضخامت یک برگه کاغذ باشد. سپس مجددا سایه بان را بر روی کلاهک قرار می‌دهیم. ۴ روز بعد شیرابه‌ای که از محل برش ترشح شده است را برداشت می‌کنیم و مجددا برش می‌زنیم. این کار چندین بار تکرار می‌شود و فواصل تیغ زدن مجدد بوته‌ها همان ۴ روز یکبار است.

میزان عملکرد هر هکتار چقدر است؟ آیا در سال‌های مختلف میزان عملکرد تغییر می‌کند؟

میزان عملکرد شیرابه آنغوزه در مناطق گرمسیر استان فارس همچون شهرستان لار تا ۳۰۰ کیلوگرم هم گزارش شده است ولی در منطقه سپیدان، ما در هر هکتار ۲۰۰ تا ۲۲۰ کیلوگرم شیرابه برداشت می‌کنیم. تصور می‌کنم رابطه‌ی مثبتی بین هوای گرم و عملکرد شیرابه‌ی آنغوزه وجود دارد. البته اگر زمان برش زدن و تیغ زدن بارندگی اتفاق بیفتد، بوته‌های تیغ زده شده شیرابه نمی‌دهند و از بین می‌روند.

فصل برداشت آنغوزه چند روز طول می‌کشد؟ در هر هکتار چند نفر نیرو لازم دارید؟

فصل برداشت آنغوزه ۳ تا ۴ ماه طول می‌کشد. معمولاً هر هکتار یک کارگر برش زن نیاز دارد و باید روزی ۱۰۰۰ تا بوته تیغ زده شود.

بازار فروش چطور است؟ دلال‌ها خودشان به سراغ‌تان می‌آیند یا شما محصول را به بازار می‌برید؟

دلال‌ها خودشان به سراغ ما می‌آیند و متأسفانه کسی صادرکنندگان و تاجران را به ما معرفی نمی‌کند. چند بار هم به اداره منابع طبیعی شهرستان این موضوع را اطلاع دادیم ولی کمک نکردند. عمده‌ی دلال‌ها اهل شهرستان نیریز هستند و آن‌ها شیرابه را به بازرگانان می‌فروشند.

پیش خرید می‌کنند؟

نخیر.

قیمت چقدر است؟

شیرابه‌ی آنغوزه را از ما کیلویی ۳۰ هزار تومان می‌خرند و به تاجران کیلویی ۱۵۰ هزار تومان می‌فروشند که واقعاً ظلم به تولید کننده است. در برخی از نقاط استان فارس شنیده‌ام از بهره برداران بین ۴۰ تا ۱۰۰ هزار تومان هم خریداری کرده‌اند ولی از ما ۳۰ هزار تومان می‌خرند.

خودتان استفاده‌ای از شیرابه آنغوزه می‌کنید؟مثلاً برای درمان بیماری خاصی در انسان یا در دام.

شیرابه‌ی اول آنغوزه به شیرابه‌ی کُخ معروف است که سخت و خشک می‌باشد و ما برای بیماری‌های معده استفاده می‌کنیم. همچنین شیرابه‌ی آنغوزه برای درمان انگل گوسفند خیلی خوب است.

خطر چرای گوسفندان برای این گیاه وجود دارد؟

بله، بوته‌های تازه و سبز را گوسفندها می‌خورند و گیاهان را از بین می‌برند.

همکاری اداره منابع طبیعی با شما چگونه است؟

همکاری اداره منابع طبیعی شهرستان سپیدان با ما در زمان حیات مرحوم مهندس صدیق خیلی بود ولی بعد از فوت ایشان، اداره منابع طبیعی هیچگونه ارتباطی با ما نداشت تا اینکه ۸ سال پیش من و برادرم به اداره منابع طبیعی استان فارس (شیراز) مراجعه کردیم و گفتیم که ما چنین کاری کرده‌ایم، ولی هیچ کس سراغ ما نمی‌آید و بازدید نمی‌کند و بعد از آن مدتی ارتباطاتی برقرار شد، ولی متأسفانه الان دوباره ارتباطات ما قطع شده است!

چه صحبت و درد دلی با مسئولان دارید؟

درد دل من، صحبت من و گلایه من از مسئولین اداره منابع طبیعی و جهاد کشاورزی این است که واقعاً همکاری کنند تا کشاورزان هم تشویق بشوند و احیای مراتع با کشت گیاهان دارویی در حال انقراض انجام بشود. همچنین می‌خواهم درخواست کنم که دلال‌ها را حذف کنند و ما را مستقیماً با تجار و صادر کنندگان آَشنا کنند تا نتیجه‌ی تلاش‌مان، نصیب خودمان بشود. امیدوارم تمام این مشکلات با توجه مسئولین حل بشود.

تهیه و تنظیم: مهندس محبوبه سلیمانی

منبع: مستند ویژه دومین جشنواره و نمایشگاه ملی گیاهان دارویی، فرآورده های طبیعی و طب سنتی ایران

انتشار توسط 8 تم

۲ نظر

  1. سلام
    اگر خواسته باشیم با اقای قادر صدر ارتباط برقرار کنیم شما میتوانید کمک کنید ؟
    باتشکر

    • با سلام و خسته نباشید
      ببخشید میخاستم ببینم اگه بخایم با آقای صدر اردکانی در رابطه با این گیاهان سوالاتی بپرسیم شما میتونید کمکی کنید و شماره یا آدرس ایمیلی از ایشون بدید.
      ممنون

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*