دوشنبه , آبان ۲۹ ۱۳۹۶
سرخط خبرها
خانه / کار و کسب / کارآفرینی / بهترین متد برای آموزش کسب و کار در ایران
بهترین متد برای آموزش کسب و کار در ایران

بهترین متد برای آموزش کسب و کار در ایران

بهترین متد برای آموزش کسب و کار در ایران

(نوشته‌ی دکتر محمود محمدیان)

نکته‌ای درباره‌ی مدل‌های کسب وکار

بستنی میهن، هاکوپیان، کفش ملی و …

1.در شماره‌ی پیش به راه سومی در آموزش مفاهیم کسب و کار در ایران اشاره کردیم که بر خلاف دو مسیر پیشین نگاهی منطقی‌تر و فارغ از حب و بغضی نسبت به آموزه‌های غیر بومی کسب و کار داشت معتقد بود که باید آن بخشی از این تفکرات کسب و کاری را در کشور استفاده کرد که با فرهنگ کسب و کار در ایران همخوانی دارند. به نظرم این مسیر از آن جهت منطقی‌ست که در هنگام مواجهه با مدل‌های کسب و کار جهانی، روی آن‌ها تفکر و تعقل می‌کند تا مشخص شود آیا به درد ایران می‌خورند یا نه. خیلی از دانشجویان من هستند که در دوره‌ی تحصیل، بسیار موفق بوده‌اند ووقتی کسب و کاری ایجاد کرده‌اند، می خواسته‌اند هر طور شده همه‌ی آن درس‌هایی را که در دانشگاه درباره‌ی ایجاد یک کسب و کار یاد گرفته بودند، وارد کسب و کارشان کنند که در نهایت، این اقدام باعث استیصال و نا امیدی‌شان شده است. واقعیت این است که در فضای رئالیستی تا این حد نباید ایده آلیستی عمل کرد. البته منظورم این نیست که نباید ایده آلیست بود؛ ولی اگر در حدی ایده‌آلیست باشیم که بخواهیم تمام چارچوب‌ها و مدل‌های علمی کسب و کار را با کسب و کار فعلی‌مان همخوان کنیم، نتیجه‌ای جز یأس و ناامیدی به وجود نخواهد آمد. شاید درست نباشد که من به عنوان یک استاد دانشگاه، این حرف را مطرح کنم؛ ولی واقعیت این است که خیلی از بحث‌هایی که پیرامون کسب وکار در دانشگاه‌ها مطرح می‌شوند، فقط مصرف دانشگاهی دارند و برای بحث و تبادل نظر و عقاید فلسفی و… هستند. این بحث‌ها نمی‌توانند چندان کمکی به صنعتگر کنند. ما در بازاریابی دنبال 8P ,5P,4P  و… هستیم؛ در حالی که این بحث ها ارتباط چندانی با کسب و کار صنعتگر برقرار نمی‌کند. او می‌خواهد مشکل فروشش را حل کند. بنابراین با توجه به این مسائل می‌توان گفت که تفکر سوم که شرح آن آمد، تفکری منطقی‌تر و کارآمد تر محسوب می‌شود.

2.یکی از مشکلات اصلی که در ایران وجود دارد این است که ما در زمینه‌ی کسب و کار، ایده پردازی و مدل سازی نمی‌کنیم. از تفاوت‌های ما با غربی‌ها یکی هم این است که ما تفکر مدل ساز نداریم. در آن سوی دنیا وقتی ایده‌ای به ذهن یک شخص برای ایجاد یک کسب وکار می‌رسد، بلافاصله آن را تبدیل به یک مدل می‌کند و پی گیر انجام چهار گوشه‌اش می‌شود. ولی وقتی ایده‌ای یرای کسب وکار به ذهن ما خطور می‌کند، در تمام مراحل، حالت مجمع الجزایری دارد و مدل نیست. شاید ایده‌مان خوب وقشنگ باشد؛ ولی ما را به نقطه‌ای قابل اتکا نمی‌رساند. حتی ممکن است به مرور زمان بعضی از اجزایش از یادمان برود. در واقع ما از اهمیت مدل سازی به کل غفلت کرده‌ایم. هرم انگیزه‌ی مازلو ممکن است به ذهن خیلی‌ها خطور کرده باشد، اما این آبراهام مازلو بوده که توانسته آن را به طور چارچوب دار، عرضه و قابل درکش کند. شاید یکی از دلایل این مسأله در ایران ناشی از این باشد که تفکرات عملگرایانه (Practical) کمتر می‌روند سراغ این که تجربیات‌شان را به قالب مدل و تئوری درآورند. در حالی که وقتی شما زندگی شخصی مثل استیو جابز را بررسی می‌کنید، می‌بینید که هم خودش درباره‌ی خودش، کتاب نوشته و هم دیگران به تحلیل تفکرات کار آفرینانه‌ی او پرداخته‌اند. سؤالی که ایجاد می‌شود این است که ما چند کتاب تحلیلی قابل اتکا در مورد صنعتگران شاخص خودمان داشته‌ایم؟ این اشخاص حتماً مدلی برای کسب وکار خود داشته‌اند، اما هیچ نشانی از این مدل در کتاب‌ها و مباحث تئوریک ما وجود ندارد. بستنی میهن که بخش چشمگیری از بازار بستنی ایران در اختیار دارد، حتماً مدلی برای کسب و کار خود داشته است؛ حالا سؤال این است که در مورد مدل کسب و کار حاج آقا پایداری در بستنی میهن، چقدر مطلب نوشته شده است؟ من نمی‌گویم مدل کسب وکاراو مدل بهینه‌ای‌ست؛ ولی می‌توان مطمئن بود که مدل کسب و کارخوبی بوده که توانسته به این جایی برسد که هم اکنون هست.

3.شاید مهم ترین آموزه‌ای که می‌توان از مدل‌های کسب و کار غیر بومی درایران پیاده کرد، عنصر برنامه ریزی باشد. با توجه به این که مدل‌های کسب و کارهای بومی خودمان پیاده سازی نشده است، وقتی می‌خواهیم مدل‌های کسب وکاری غیربومی را بومی سازی کنیم؛ این اتفاق به شکل درستی صورت نمی‌گیرد؛ چون قدم اول که شناسایی مدل‌های کسب وکاری خودمان باشد، انجام نشده است. این، موضوع بسیار تعیین کننده‌ای در موفقیت استفاده‌ی کسب وکارهای ایرانی از مدل‌های غربی‌ست. برای درک اهمیت آن لازم است مثالی بزنم. درهرم مازلو اشاره می‌شود که مهم ترین نیازهای بشری، نیازهای فیزیو لوژیک اوست. این مدل در بخش‌هایی از چین تست شده است و در آن نقاط به این نتیجه رسیده‌اند که بر خلاف اذعان هرم مازلو، مهم ترین نیازهای مردمان آن نقاط، نیازهای فیزیولوژیک نیست، بلکه نیازهای اجتماعی آن‌هاست. در واقع، شخص حاضر بوده است که در جمع و با دیگران باشد ولی از گرسنگی بمیرد؛ که این می‌تواند منبعث از فرهنگ جمع گرای چین هم باشد. در این جا می‌بینیم که هرم مازلو به گونه‌ای کارآمد در آن نقاط از چین بومی سازی شده است. به نظر می‌رسد که بومی شدن مدل‌های مطرح جهانی مستلزم این است که اشخاص به شکل شخصی سراغ بومی کردن مدل‌های مطرح بروند و البته این کارها در ایران پولساز نیست. سازمان‌ها و نهادها هستند که باید منابع مالی در اختیار اشخاص قرار دهند و آن‌ها را مجاب کنند که دنبال چنین پروژه‌هایی بروند. ما در ایران، سازمان‌هایی نداریم که حاضر باشند چنین پول‌هایی را تزریق کنند. اگر هم کسی دنبال چنین پروژه‌هایی برود ناشی از علایق شخصی‌اش است و نه چیز دیگر.

4.همان طور که اشاره کردم من قائل به تفکر سومی هستم که می‌خواهد بهترین مدل‌های کسب و کار در دنیا را بومی کند و حتی در برخی موارد، قائل به این موضوع باشد که برخی مدل‌های غیربومی به طور کلی در ایران کاربرد ندارند و باید کنار گذاشته شوند و سراغ توسعه‌ی مدل‌های بومی در این زمینه رفت. مثلاً در حال حاضر درایران، فروشگاه‌های فرانچایزی نظیر هایدا و بوف و… رو به رشد هستند. در گذشته، اغلب مدل‌های کسب و کاری ما به شکل مالکیتی اداره می‌شده‌اند. مثلاً برندهایی نظیر هاکوپیان، کفش ملی و… شش دانگ هر کدام از شعب‌شان برای خودشان بوده است. در حال حاضر و با علم مدرن کسب و کار، خرید این همه دارایی، اصلاً قابل توجیه نیست؛ چون نمی‌توان این حجم از دارایی را مدیریت کرد. بر این اساس هم هست که مدل فرانچایز پیشنهاد شده است. با این حال ما همچنان نمی‌توانیم این مدل مدرن را به درستی مدیریت کنیم؛ بنابراین آیس پک به 120 شعبه می‌رسد؛ ولی از نظر مشتری، هر شعبه از آن با دیگری تفاوت دارد و کیفیت محصولات و خدمات شعب یکسان نیست. وقتی به این نتیجه برسیم که یک شعبه ازیک برند بهتر از شعبه‌ی دیگر آن است، همین نشان می‌دهد که مدیریت درستی در فرانچایز صورت نگرفته است و از آن جا که نتوانسته‌ایم آن را مدیریت کنیم، بنابراین موارد موفقیت فرانچایز در ایران کم است و بومی سازی این مدل به مشکل برخورده است.

منبع: مجله‌ی خلاقیت

        

انتشار توسط 8 تم

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*